Staatssecretaris beraadt zich op advies Onderwijsraad
23 juni 2009 - Uit het bestuur
Staatssecretaris Marja van Bijsterveldt beraadt zich op het advies van de Onderwijsraad over de kwaliteitsborging binnen de lerarenopleidingen. Op 23 juni heeft ze een eerste overleg gevoerd met vertegenwoordigers van VSNU/ICL, HBO-raad/ADEF/LOBO en VELON. Er volgt nog een overleg met werkgevers en werknemers in het PO, VO en de BVE.Naar aanleiding van het advies van de Onderwijsraad constateerde de VELON in het gesprek met de staatssecretaris dat het rapport van de Onderwijsraad eigenlijk goed nieuws bevat: de HBO-lerarenopleidingen zijn goed op weg in het borgen van de kwaliteit van de opleiding door het ontwikkelen van de kennisbasis en de kennistoetsen. Tegelijk wil de Onderwijsraad extra maatregelen om het maatschappelijk vertrouwen in de lerarenopleidingen verder te versterken. De VELON waarschuwde voor te eenzijdige focus op onzekerheidsreductie bij politici en samenleving. Door steeds meer waarborgen in te bouwen waarmee iedere vraag of twijfel ten aanzien van kwaliteit de kop ingedrukt kan worden, ontstaat een schijnwerkelijkheid die gericht is op het beheersen van wantrouwen in plaats van het stimuleren van vertrouwen. Vanuit dat wantrouwen is iedere maatregel legitiem en loop je het risico het stelsel dood te regelen.
Belangrijk punt is de rol en positie van de landelijke examencommissie voor de HBO-lerarenopleiding die de Onderwijsraad voorstelt (opgehangen onder het landelijke college van examens. De HBO-raad kan zich vinden in het belang van externe, onafhankelijke en landelijke validering van de toetsing, maar geeft aan dat dit niet buiten de lerarenopleidingen neergelegd hoeft te worden. Het is een taak van het HBO om in het kader van governance het toezicht op de kwaliteit van toetsing te organiseren en daar kan het HBO ook zelf structuren voor creëren die betrokkenheid van onafhankelijke externen garandeert. Kernpunt is de vraag wat precies de taak en verantwoordelijkheid is van die examencommissie en in welke mate straks het eigenaarschap ten aanzien van curriculum en toetsing nog bij de opleidingen en opleiders ligt. Onafhankelijk toezicht is prima, maar inhoud en ontwikkeling moeten de verantwoordelijkheid blijven van de lerarenopleidingen. De VELON pleitte in dit verband voor een structuur waarbij het beheer en verdere ontwikkeling van kennisbasis en kennistoetsen landelijk georganiseerd wordt onder de gezamenlijke regie van de HBO-raad en VSNU. De landelijke expertisecentra voor de lerarenopleidingen zouden hier een goede rol in kunnen spelen, mits ze onder centrale regie gebracht worden. De VELON pleitte daarom voor het voortzetten van de landelijke expertisecentra als onderdeel van de gemeenschappelijke voorzieningenstructuur rond de lerarenopleidingen.
Tussen VSNU en HBO-raad bestaat onenigheid over de mate waarin de door de Onderwijsraad voorgestelde maatregelen (ten aanzien van examencommissies en harmonisering van vakinhouden) ook voor de universitaire lerarenopleidingen moeten gelden.
Ten aanzien van het advies van de Onderwijsraad om de examencommissies binnen de instellingen te versterken door nadere afspraken te maken over de betrokkenheid van onafhankelijke externen is door de HBO-raad en VSNU aangegeven dat er reeds nieuwe wetgeving rond examencommissies op stapel staat en dat daarin dit al meegenomen is en dat aanvullende regelingen voor de lerarenopleidingen daarom onnodig zijn.
Naar aanleiding van het voorstel van de Onderwijsraad om voor de lerarenopleidingen altijd het volledige accreditatieproces te hanteren in plaats van een verlicht accreditatieproces op basis van een positieve instelling toets, is aangegeven dat ook een ‘lichte toets’ een volledige doorlichting betreft van de inhoud van het curriculum. Een volledig accreditatietraject levert daarom qua curriculum geen extra informatie en leidt alleen maar tot dubbeling van accreditatie-inspanning op het terrein van het beschrijven van personeel en organisatie.
De VELON pleitte tenslotte rond het voorstel van de Onderwijsraad om een landelijk project te starten rond het ontwikkelen van kennis en instrumenten rond het integraal toetsen van bekwaamheid (eind-assessments), om een dergelijk project dicht bij de opleidingen en opleiders te leggen.