De toekomst van het leraarschap: www.leraar2020.nl

30 januari 2011 - Landelijk nieuws

Hoe ziet het beroep van de leraar er uit in 2020? In het najaar van 2010 bogen 8 ervaren leraren zich over deze vraag. Op basis van hun ervaring, kennis over onderwijs en onderzoek en een analyse van trends in de samenleving, ontwikkelden zij vier scenario’s die een mogelijke toekomst beschrijven voor het onderwijs en het leraarsberoep.

Centraal thema in de scenario’s is rol en verantwoordelijkheid. Dit is uitgewerkt voor het niveau van de klas en voor het niveau van de school. Welke rol hebben leraar en leerlingen in de klas? In tal van sectoren krijgen consumenten door middel van interactieve media steeds meer invloed, als beoordelaars en als ontwikkelaars en aanbieders van diensten. Als ook leerlingen zich ontwikkelen van ‘consumer’ naar ‘prosumer’ en daardoor een actieve rol krijgen bij het ontwikkelen van leermaterialen, zal dat grote gevolgen hebben voor het onderwijs en de rol van de leraar. De docent en de leerling worden dan samen verantwoordelijk voor het lesmateriaal.

Op het niveau van de school gaat het om de relatie tussen leraren en schoolbesturen cq. overheid. Toezicht op de kwaliteit van het onderwijs kan gelegd worden bij schoolbesturen of geborgd worden vanuit de landelijke overheid, of, zoals twee scenario’s laten zien, de Europese overheid. Erkenning van de professionele verantwoordelijkheid van leraren leidt tot toezichtsvormen waarbij de professionele verantwoordelijkheid van leraren benadrukt wordt.

In de scenario’s worden deze verschillende keuzes systematisch verkend in vier toekomstbeelden. Elk toekomstbeeld schetst een samenhangend beeld van de samenleving, het onderwijssysteem, het leerproces en de leraar in 2020. De scenario’s zijn te vinden op www.leraar2020.nl.

De toekomstscenario’s dagen uit om na te denken over de consequenties van verschillende maatschappelijke trends voor het beroep van leraar. Maar ze dwingen ook om daar positie in te kiezen. Want de toekomst kunnen we naar onze eigen hand zetten. Voor de deelnemers was dat inzicht misschien wel de belangrijkste opbrengst: Leraarschap is Leiderschap.

De scenario’s zijn ontwikkeld door studenten van de masteropleiding Professioneel Meesterschap. Het betreft de eerste groep studenten die afstudeert in één van de masteropleidingen met het keurmerk van het Nederlands Instituut voor Meesters in Educatie, een initiatief van de schoolbesturen in het voortgezet onderwijs om zo te investeren in de kwaliteit van leraren.