Herijkingsproces voor de bekwaamheidseisen van leraren gestart
02 oktober 2011 - Landelijk nieuws
Op de viering van de Dag van de Leraar afgelopen zaterdag is de discussienota voor de herijking van de bekwaamheidseisen voor leraren gepresenteerd. De huidige bekwaamheidseisen zijn in 2006 formeel vastgesteld. Afgesproken is dat de bekwaamheidseisen om de 6 jaar worden herzien. Het is dan ook de bedoeling dat in maart 2012 een herziene set van bekwaamheidseisen aan de minister gepresenteerd wordt.
Het proces van herziening wordt opgepakt door de 1 oktober 2011 opgerichte Onderwijscoöperatie, die de beroepsgroep van leraren vertegenwoordigt.
Belangrijke input zijn evaluatierapporten over de werking van de bekwaamheidseisen en natuurlijk de opvattingen van de organisaties die in de Onderwijscoöperaties vertegenwoordigd zijn (de vakbonden, de Vereniging van Vakinhoudelijke Verenigingen in het Voortgezet Onderwijs en Beter Onderwijs Nederland).
De bekwaamheidseisen vormen het wettelijk kader voor het handelen van leraren en voor de inrichting van de lerarenopleidingen en voor het nog te creëren beroepsregister van leraren. Het is van belang om terughoudend te zijn in het opstellen van wettelijke kaders: je moet niet alles in een wet willen vastleggen. De discussienota gaat daarom vooral in op de hoofdelementen van het weten en kunnen van leraren en beschrijft niet de ethisch en morele grondslag van het handelen van leraren. Niet omdat die niet belangrijk zou zijn, maar omdat je die niet per wet moet willen vastleggen en opleggen.
In de discussienota wordt een nieuwe beschrijvingssystematiek voor de kwaliteit van de leraar gepresenteerd, waarbij de bestaande zeven bekwaamheidseisen worden losgelaten. De systematiek gaat uit van drie kernen van het beroep: de leraar is verantwoordelijk voor de inhoud van zijn onderwijs, voor de manier waarop leerlingen die leren en voor een veilig, ondersteunend en stimulerend leerklimaat. Dit is vertaald naar drie bekwaamheidsgebieden:
- vakinhoudelijk bekwaam,
- vakdidactisch bekwaam en
- pedagogisch bekwaam.
Die bekwaamheid moet de leraar in drie verschillende contexten: de dagelijkse context van het ontwerpen en geven van onderwijs aan groepen leerlingen, de langer lopende context van lessenprogramma’s en examenprogramma’s en de bredere context van de schoolorganisatie als totaal.
Vanuit die drie contexten zijn de bekwaamheden uitgewerkt in wat de leraar moet weten en kunnen. Die uitwerking kan verschillen tussen onderwijssectoren en specifieke profielen.
De nieuw voorgestelde systematiek wijkt fundamenteel af van de bestaande bekwaamheidseisen waarbij er andere accenten worden gelegd. Een dergelijke systematiek heeft grote consequenties voor de inrichting van lerarenopleidingen en personeelsbeleid. De zeven bekwaamheidseisen hebben zich de afgelopen jaren ontwikkeld als een krachtige gemeenschappelijke taal en zijn structurerend geweest voor opleidingsprogramma’s en personeelsbeleid. Het introduceren van een nieuwe taal zal daarom zorgvuldig moeten gebeuren en kunnen bouwen op een breed draagvlak bij leraren, lerarenopleiders en schoolleiders.
In de periode van 1 oktober tot 15 november is gelegenheid om het debat aan te gaan over de voorgestelde herijkte bekwaamheidseisen. Het is van belang dat leraren, lerarenopleiders en studenten aan lerarenopleidingen zich mengen in dat debat, omdat dit bepalend zal zijn voor het perspectief op lerarenkwaliteit in de komende 6 jaar.
De discussienotitie en de online enquête zijn te vinden op de website van de Onderwijscoöperatie: http://www.onderwijscooperatie.nl.