Narratieve reflectie: leren van je stageverhalen

Jaargang 2010 | Editie 3 | 15 juli 2010
Gepubliceerd door: Ietje Pauw en Piet-Hein van de Ven

Download dit artikel (LET OP: U dient ingelogd te zijn om dit bestand te downloaden)

Samenvatting

In 2008 zijn we op de Katholieke Pabo Zwolle begonnen met het geven van lessen reflectie aan eerste- en tweedejaarsstudenten. Dit initiatief is een direct gevolg van het promotieonderzoek van Pauw (2007). In haar onderzoek maakte ze aannemelijk dat studenten niet vanzelf kunnen reflecteren, maar dat ze dat moeten leren. Verder bleek onduidelijk wat onder reflecteren moet worden verstaan en kwam naar voren dat het model van Korthagen (onder meer Korthagen e.a., 2002) niet goed functioneerde. Het bleek kortom nodig een reflectiedidactiek te ontwikkelen. Pauws bevindingen werden empirisch ondersteund in het onderzoek van Van der Leeuw (2006) en kregen op een meer theoretisch niveau steun van Van de Ven (2009).
Het uitgangspunt voor een reflectiedidactiek is Pauws (2007:155) omschrijving van reflectie: Reflecteren is nadenken over wat je op wat voor manier gedaan hebt in onderwijsleersituaties en waarom je dat op deze manier gedaan hebt, met het doel tot (nieuwe) inzichten te komen; inzichten in/over jezelf en je eigen leren en ontwikkeling, in relatie tot de maatschappij waarin je leeft; inzichten in/over je leerlingen en hun leren en ontwikkeling in relatie tot de maatschappij waarin je leeft; inzichten die handvatten bieden voor verbetering.
In deze omschrijving wordt de noodzaak van reflecteren geïmpliceerd: reflecteren is nodig om jezelf verder te ontwikkelen op basis van praktijkervaring. Dat 'reflecteren' wordt gedefinieerd als nadenken, impliceert dat het een cognitief proces is, waarbij cognities - theorie - een rol spelen in de ontwikkeling naar nieuwe cognities: nieuwe kennis, inzichten, opvattingen. Een reflectieverslag is dus een verslag van het denkproces van de student, hij denkt na over wat hij, op wat voor manier, gedaan heeft in onderwijsleersituaties en waarom hij dat op deze manier gedaan heeft.
In dit artikel beschrijven we 'narratieve reflectie' als het uitgangspunt in de lessen. We laten daarna zien hoe een student op basis van deze didactiek een reflectieverslag vormgeeft.