Presentatie 37 - PAD: een effectieve aanpak voor ernstige agressie in het primair
Hoe maken we kennis?
VELON-congres 2008: Kennis-maken
- Presentator
- J.J. Louwe
Presentatie 37 - PAD: een effectieve aanpak voor ernstige agressie in het primair
onderwijs
J.J. Louwe, Hogeschool Utrecht, ROTTERDAM, Nederland
Parallelsessie 1 Maandag 31 maart van 11.30 uur tot 12.30 uur, zaal 65.
Ernstige gedragsproblemen zoals agressief gedrag van leerlingen baren de maatschappij,
en niet in de laatste plaats de school in toenemende mate zorgen. Agressie bedreigt het gevoel van veiligheid, een basisvoorwaarde voor leer- en ontwikkelingsprocessen.
Leraren beschouwen agressief gedrag dan ook als een belangrijk obstakel in het realiseren van zorg op maat, zowel voor de desbetreffende leerlingen als voor hun klasgenoten; zij ervaren echter tegelijkertijd handelingsverlegenheid op dit terrein.
Een eventuele teamgedragen aanpak om gedragsproblemen op school tegen te gaan wordt doorgaans niet op effectiviteit onderzocht. Waar wel effectonderzoek naar een uit-ontwikkelde aanpak is verricht zijn ofwel beperkte effecten aangetoond, ofwel is de aanpak nauwelijks overdraagbaar naar andere onderwijssituaties.
Een pedagogisch gefundeerd schoolprogramma om de sociale competentie te bevorderen
kan waarschijnlijk een uitstekend hulpmiddel voor een schoolteam zijn om een gezamenlijk gedragen preventieve en curatieve aanpak van gedragsproblemen te concretiseren en daarmee overdraagbaar en controleerbaar te maken. Een belangrijke voorwaarde bij de afweging voor invoering van een dergelijk programma in een school is dan echter wel of deze aanpak in wetenschappelijk onderzoek effectief gebleken is en onder welke condities er verwacht mag worden dat invoering in de eigen schoolsituatie ook succesvol zal kunnen zijn. Er is in Nederland echter nog niet eerder onderzoek naar de effectiviteit van sociale competentieprogramma’s verricht waarbij ook de rol van de school en de leraar als belangrijke indicatoren worden meegenomen.
In het kader van een promotieonderzoek is door J.J. Louwe en C.W. van Overveld onderzocht in hoeverre het Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD) ernstige agressieve gedragsproblemen bij jongens van plm. 7-9 jaar kan verminderen.
In een quasi-experimenteel onderzoek is gedurende twee jaar de werking van dit routine-based uitgevoerd programma nagegaan in scholen voor regulier basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen (REC 4). Daarbij is ook de invloed van leerling-, leraar- en schoolfactoren op de effectiviteit van de aanpak met PAD meegenomen. Tevens zijn data van controlegroepscholen verzameld die al enige jaren een andere, eveneens op de bevordering van prosociaal gedrag en/of het tegengaan van agressie gerichte interventie toepasten.
Het PAD-leerplan bleek naar het oordeel van de leraren in het regulier en speciaal basisonderwijs effectiever in het terugdringen van ernstige agressie dan de aanpak op de controlegroep-scholen. In het speciaal onderwijs aan zeer moeilijk opvoedbare kinderen konden geen effecten van PAD worden aangetoond. De ouders van de kinderen rapporteerden geen afname van agressie; ongeacht het schooltype. Het sociale informatieverwerking van de kinderen uit de PAD-groep verbeterde op één aspect significant meer dan bij de kinderen uit de controlegroep. De schooltype-gebonden effectiviteit hing niet samen met de verschillen in zwaarte en complexiteit van de psychosociale problematiek van de voor dit onderzoek geselecteerde leerlingen. Wel was er een samenhang met een aantal schoolfactoren, met de algemene pedagogische omgangsstijl van de leraren en met de satisfactie van de leraren over de aanpak met PAD. Het belang van een goede afstemming tussen een evidence-based aanpak en school- en leraarspecifieke kenmerken werd hiermee (nogmaals) benadrukt. Met
de deelnemers zullen de gevolgen voor de implementatie van PAD worden bediscussieerd