Presentatie 18 - Wat we van Theo Thijssen kunnen leren.

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

Wouter Pols

Presentatie 18 - Wat we van Theo Thijssen kunnen leren. Het belang van impliciet
weten en expliciete kennis voor de scholing van aanstaande leraren.

Wouter Pols, Hogeschool Rotterdam, pabo en kenniskring Opgroeien in de
stad

Parallelsessie 2 Maandag 31 maart van 14.45 uur tot 16.00 uur, zaal 63.

De boeken van Theo Thijssen (Barend Wels, Schoolland, De gelukkige klas) geven een unieke kijk op het denken en doen van de leraar als pedagogische professional. Die boeken hebben nog steeds actualiteitswaarde. Wat daarbij opvalt is dat impliciet weten en expliciete kennis elkaar voordurend afwisselen. We leren van Theo Thijssen dat de pedagogische professional niet zonder pedagogische intuïtie (impliciet weten) kan, maar evenmin zonder (expliciete) kennis.

Sinds Michael Polanyi in de jaren zestig voor het professionele handelen de nadruk legde op tacit knowledge, in de jaren tachtig Donald Schön op reflection in action en verschillende onderzoekers in de jaren negentig op teaching thinking, kan men niet meer beweren dat professioneel handelen simpelweg bestaat uit het toepassen van (expliciete) kennis. De professioneel beschikt over impliciet weten dat hem doet aanvoelen hoe op een bepaald moment te handelen. Het gaat hier om stilzwijgend weten, weten dat meestal niet onder woorden kan worden gebracht. Maar de pedagogische professional werkt ook met expliciete kennis. Hij dient kinderen en jongeren immers in de essentialia van onze cultuur in te leiden, in casu de schoolvakken. De kennis daarvan dient bij de leraar (expliciet) aanwezig te zijn. Daarnaast dient hij over een pedagogische vaktaal te beschikken, eveneens expliciet. Die stelt hem in staat zijn professioneel handelen toe te lichten en te interpreteren. De hamvraag is wat de relatie nu precies is tussen het impliciete weten van de professional en zijn expliciete
kennis. Het is de klassieke vraag naar de relatie tussen praktijk en theorie.

In mijn lezing wil deze klassieke vraag centraal stellen. Ik zal proberen een antwoord te geven op de vraag wat nu precies het verschil is tussen impliciet weten en expliciete kennis, wat het belang daarvan is voor de pedagogische professional, hoe deze door hem of haar kan worden verworven en wat de relatie daartussen is. Daarnaast wil ik de vraag beantwoorden hoe een curriculum er uit zou moeten zien dat zowel het verwerven van impliciet weten benadrukt als het eigen maken van expliciete kennis. Aan de toehoorder wil ik ten slotte de vraag voorleggen of binnen de huidige curricula van lerarenopleidingen in ons land dat impliciete weten en die expliciete kennis en de relatie daartussen wel voldoende tot hun recht komen.