Presentatie 35 - De professionele leraar als onderzoekende leraar

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

J.H.A.M. Onstenk

Presentatie 35 - De professionele leraar als onderzoekende leraar

J.H.A.M. Onstenk, Hogeschool INHOLLAND, HAARLEM, Nederland
A.J. Kallenberg, Hogeschool Leiden, LEIDEN, Nederland
B. Koster, Interactum, UTRECHT, Nederland

Parallelsessie 4 Dinsdag 1 april van 11.00 uur tot 12.00 uur, zaal 61.

In de huidige discussie ten aanzien van het leraarsberoep komt er gelukkig steeds
meer aandacht voor de leraar als professional en voor zijn professionele kwaliteit. Wij
zullen naar voren brengen dat een professionele en kwalitatief goede leraar ook een
onderzoekende leraar is.
We bespreken in de presentatie onderzoek vanuit verschillende perspectieven: de
onderzoekende leraar; de onderzoekende school; de onderzoekende professie; gezamenlijk
onderzoek van school en opleiding.
Als het gaat om de onderzoekende leraar schetsen we hoe het vergroten van professionaliteit
van leraren zich uit in toenemende differentiatie in het leraarsberoep enerzijds
en in verdieping van het leraarsberoep anderzijds. Als een concreet voorbeeld
van deze verdieping zal uitgewerkt worden hoe refl ectief en ontwerpgericht onderzoek
kan bijdragen aan verbetering van het eigen functioneren.
Als het gaat om de lerende school gaan we met name in op begrippen als ‘professionele
leergemeenschappen’ en ‘de academische opleidingsschool’. Als een concreet
voorbeeld van een leergemeenschap zal een casus van een schoolteam worden
uitgewerkt.
Onderzoek door (groepen) leraren levert ook een bijdrage aan de kwaliteit van de
beroepsgroep. Het delen van kennis en het communiceren over kennis speelt een
belangrijke rol. Het gaat om onderzoek dat dienstbaar gemaakt kan en zou moeten
worden aan de beroepsgroep. Via uitwisseling, discussie en publicaties wordt kennisontwikkeling
gestimuleerd, doordat meer practice based evidence beschikbaar komt.
Om dit te bevorderen is het belangrijk dat er waar mogelijk wordt samengewerkt met
kennisinstellingen (hogescholen, universiteiten). Dat stelt dan wel eisen aan de manier
waarop die hun onderzoek programmeren en uitvoeren.
Een speciale rol hierbij speelt de lerarenopleiding. In de presentatie wordt verkend
wat onderzoek vanuit de verschillende perspectieven betekent voor de lerarenopleidingen.
Daarbij zal de ‘hype’ rond onderzoek ter discussie worden gesteld, de
verschillende niveaus worden geconcretiseerd en worden gethematiseerd hoe onderzoek
een verbindende factor kan zijn tussen scholen en lerarenopleidingen. Studenten
worden door het participeren in onderzoek in hun opleidingsschool opgeleid tot
onderzoekende leraar. Ze kunnen daarmee (samen met docenten als begeleider en
medeonderzoeker) tegelijk bijdragen aan onderwijs-, school- en beroepsontwikkeling.
Onderzoek(smethodiek) wordt een belangrijke verbindende factor tussen school en
opleiding.
Hoewel het gaat om een presentatie, zal de toehoorders regelmatig gevraagd worden
een vertaling te maken, via korte tussenopdrachten, naar hun eigen situatie.