Presentatie 36 - Hoera, de hbo-docent doet onderzoek. Maar leren studenten daar ook van?

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

E. van Koeven

Presentatie 36 - Hoera, de hbo-docent doet onderzoek. Maar leren studenten daar ook van? Een experiment waarin pabo-studenten en hun lerarenopleider samen kennis maken

E. van Koeven

Parallelsessie 4 Dinsdag 1 april van 11.00 uur tot 12.00 uur, zaal 63.

Context
In deze presentatie wordt getoond hoe het (promotie)onderzoek dat ik als opleider
van de pabo van de Hogeschool Windesheim in Zwolle uitvoer, is uitgegroeid tot een
project waarin de studenten samen met mij als onderzoeker kennis maken.

Onderwerp
Op basis van de voorlopige resultaten van het promotie-onderzoek naar de relatie
tussen literatuuropvattingen, identiteit en pedagogische kwaliteit in het basisonderwijs
dat ik als opleider uitvoer, heb ik samen met studenten en basisschool-leerkrachten
een zogenaamde ‘verlegenheidssituatie’ beschreven die zich voordoet op basisscholen.
Die verlegenheidssituatie luidt: Leerkrachten vinden het moeilijk om met
kinderen naar aanleiding van verhalen te communiceren en zich daarbij te richten op
de identiteitsontwikkeling van hun leerlingen.
Naar aanleiding van deze verlegenheidssituatie heb ik als opleider binnen de Kenniskring
van het Lectoraat Pedagogische Opdracht van de Hogeschool een onderzoek
uitgevoerd met als centrale vraag: Hoe kun je als leerkracht communiceren over verhalen
en je daarbij richten op de identiteitsontwikkeling van leerlingen?

Systematiek
In het hierboven beschreven project wordt het onderzoek van mij als lerarenopleider
gecombineerd met het onderzoek van de studenten in die zin dat mijn onderzoek
enerzijds fungeert als kennisbron en als model voor studenten, op basis waarvan zij
zich de beginselen van het uitvoeren van een onderzoek kunnen eigen maken. Anderzijds
vormen de conclusies van mijn onderzoek de basis voor eigen praktijkonderzoeken
die studenten in het basisonderwijs uitvoeren. Concreet betekent dit laatste dat
in de conclusies van mijn onderzoek een aantal invalshoeken wordt onderscheiden die
de basis kunnen vormen voor het communiceren over verhalen met kinderen. In de
praktijkonderzoeken van de studenten worden onderzoeksvragen geformuleerd die
gericht zijn op het uitproberen van deze invalshoeken in verschillende situaties op de
basisschool.

Inzichten
Met behulp van deze werkwijze wordt op verschillende manieren kennis gemaakt:
1. Studenten voeren een praktijkonderzoek uit in hun eigen praktijksituatie en
rapporteren hierover.
2. Het onderzoek van de studenten staat niet op zich, maar is onderdeel van een
groter project, waardoor zij zich aan mijn onderzoek en dat van mede-studenten
kunnen scherpen en hun onderzoeksresultaten verbeteren.
3. Het onderzoek is cyclisch van karakter. Studenten kunnen voortbouwen op elkaars
resultaten en op basis van de resultaten van de onderzoeken van de studenten kan
ik als docent mijn eigen onderzoek bijstellen.

4. De beroepspraktijk is als vanzelfsprekend betrokken bij het maken van kennis,
zowel door deelname aan het onderzoek van de docent als door het begeleiden
van studenten.

Veel hogescholen zijn bezig onderzoek een plaats te geven, door docenten in de
gelegenheid te stellen onderzoek te doen en door onderzoek op te nemen in het curriculum.
Het hiervoor beschreven experiment biedt mogelijkheden om het onderzoek
van docenten en studenten aan elkaar te verbinden, op zo’n manier dat het zinvol is
voor zowel opleider als studenten.

Discussie
Het publiek zal worden uitgenodigd ervaringen uit te wisselen rond het samen onderzoeken
door docent en studenten en mee te denken over het aspect van samen kennis
maken en de kwaliteit van zowel het proces als het product in het gepresenteerde
experiment.