Presentatie 39 - Kennis koppelen. De ontwikkeling van basisscholen als professionele leergemeenschap.

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

E. Verbiest

Presentatie 39 - Kennis koppelen. De ontwikkeling van basisscholen als professionele leergemeenschap.

E. Verbiest en kenniskring Schoolontwikkeling en Schoolmanagement (Fontys
Hogescholen)

Parallelsessie 4 Dinsdag 1 april van 11.00 uur tot 12.00 uur, zaal 80.

De presentatie handelt over een (bijna afgesloten) gecombineerd ondersteunings- en
onderzoeksproject. Zes basisscholen werden gedurende bijna twee jaar ondersteund
en gevolgd werden door de kenniskring Schoolontwikkeling en Schoolmanagement
(Fontys Hogescholen) bij hun ontwikkeling tot een professionele leergemeenschap.
Een professionele leergemeenschap verwijst naar een groep mensen die hun praktijk
delen en kritisch onderzoeken met het oog op de verbetering ervan, i.c. het leren van
de leerlingen en schoolontwikkeling. Gedurende het project werd een aantal seminars
voor vertegenwoordigers van deze scholen georganiseerd en werd per school begeleiding
gegeven. Daarnaast werden op verschillende momenten gegevens verzameld
over de ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap en over het
ondersteuningsprogramma. Deze gegevens werden teruggekoppeld naar de scholen.

In het onderzoek stonden twee groepen vragen centraal:
a. vragen naar de wijze waarop een school zich ontwikkelt tot een professionele leer
gemeenschap (welke interventies van wie zijn belangrijk? welke samenhang
bestaat er tussen het functioneren van een school als een professionele
leergemeenschap enerzijds en het functioneren van de leraar anderzijds?);
b. vragen naar de effectiviteit en beleving van deze vorm van samenwerking tussen
de kenniskring en de scholen (hoe ervaren de scholen dit ondersteuningsprogramma?
Hoe helpt het hen om in hun eigen context professionele leergemeenschappen
te scheppen?).

Voor de beantwoording van deze vragen werden zowel kwantitatieve als kwalitatieve
data verzameld. Via een vragenlijst die in het begin en op het einde van het project
ingevuld werd door de schoolleiding en teamleden, werden de kenmerken van de
school als professionele leergemeenschap en de ontwikkeling daarin, vastgesteld. Via
interviews met schoolleiding en teamleden, eveneens in het begin en op het einde
van het project werden kwalitatieve data verzameld over de school als professionele
leergemeenschap en over de interventies en ontwikkeling die de school gedurende
de projecttijd doormaakte. Tevens werd via vragenlijst en interviews nagegaan in
welke mate er effecten zijn op de leerkrachten.

Deze gegevens leveren inzichten op over
• de wijze waarop de kenmerken van een school als professionele leergemeenschap
beschreven en vastgesteld kunnen worden;
• ontwikkeling van scholen in de richting van een professionele leergemeenschap;
• relevante interventies ten behoeve van het ontwikkelen van de school als
professionele leergemeenschap;
• invloed van de kenmerken van een school als professionele leergemeenschap op
enkele eigenschappen van de leerkrachten (zoals doelmatigheid en innovatieve
houding);
• de effectiviteit en beleving van de samenwerking tussen kenniskring en de scholen.

In de presentatie zal ingegaan worden op de opzet van het project (vormgeving van
de ondersteuning, uitvoering van het onderzoek) en zullen voorlopige resultaten van
het onderzoek worden gepresenteerd.
In de discussie zal, aan de hand van enkele stellingen, ingegaan worden op de mogelijke
consequenties van deze resultaten voor de ondersteuning van scholen in hun
schoolontwikkeling, op de rol van opleidingen en op mogelijke consequenties voor
het curriculum van de lerarenopleiding basisonderwijs. Een schoolleider van één van
de betrokken scholen zal aanwezig zijn bij de presentatie en discussie.