Symposium 60 - Leren kijken naar de eigen onderwijspraktijk – methodieken voortkomend uit recent praktijkgericht onderzoek

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

M. Hajer

Symposium 60 - Leren kijken naar de eigen onderwijspraktijk – methodieken voortkomend uit recent praktijkgericht onderzoek

M Hajer, Y.A.M. Leeman, H. de Bruijn, H.A.A. van Eerde
Hogeschool Utrecht, UTRECHT, Nederland
D. de Haan, W. Wardekker
Hogeschool INHOLLAND, ALKMAAR, Nederland 

Parallelsessie 4 Dinsdag 1 april van 11.00 uur tot 12.00 uur, Boszaal. 
Parallelsessie 5 Dinsdag 1 april van 13.30 uur tot 14.30 uur, Boszaal.

Drie lectoraten verzorgen dit symposium:
Lesgeven in de Multiculturele School, Hogeschool Utrecht
Pedagogische Opdracht van het Onderwijs, Christelijke Hogeschool Windesheim
Ontwikkelingsgericht Onderwijs, Hogeschool INHOLLAND

Het symposium bevat drie korte presentaties en een discussie met het publiek.
Thema: Lerarenopleidingen staan voor de taak om de student op te leiden tot een
professional die kritisch kan kijken naar (de invloed van het eigen handelen op) het
klimaat in die klas en de ontwikkeling van de leerling. Dat is zeker van belang bij controversiële
onderwerpen als burgerschap in de pluriforme samenleving en lesgeven in
de meertalige klas. Centrale vraag in dit symposium is hoe we aanstaande leraren op
basis van kennis uit recent onderzoek gericht kunnen leren kijken naar hun onderwijs.
In het bijzonder staan de pedagogische kwaliteit van het onderwijs en het lesgeven in
een onderwijssetting die gekenmerkt wordt door grote talige en etnische diversiteit
centraal.
Leeman en Wardekker besteden aandacht aan het overdenken en expliciteren van de
visie op de pedagogische kwaliteit van het onderwijs, die door de nadruk op schoolresultaten
vaak in de marge belandt. In pilotstudies beproefden zij een methode om
pedagogische kwaliteit concreet en bespreekbaar te maken. Hun methode gaat uit
van een verzameling van dertig uitspraken op tekstkaarten die betrekking hebben
op allerlei aspecten van pedagogische kwaliteit. Diverse werkvormen helpen het
gesprek op gang. Daarna volgt een verdieping aan de hand van algemene ordeningsschema’s, o.a.over burgerschap als doel, waarbij wordt ingegaan op de ontwikkeling van de lerende tot een sociaal verantwoordelijk deelnemer aan de pluriforme samenleving.
Verdieping van deze kennis biedt het boek Pedagogische kwaliteit op de kaart
waarin het materiaal is vastgelegd, en eigen inzichten met die van de auteurs worden
geconfronteerd.
Van Eerde en Hajer presenteren een benadering van kijken naar de onderwijspraktijk
waarin pedagogische en didactische aspecten verweven zijn. Casestudies uit het lectoraat
rond gedragsproblematiek en taalgericht vakonderwijs lieten die verwevenheid
in denken en handelen van leraren zien. Het lectoraat beschreef haar visie onlangs in
het boek Open Ogen in de Kleurrijke Klas, waarin leraren (in opleiding) leren zien dat
lesgeven vraagt om oog voor leerlingen en hun eigenheid, oog voor het contact dat
je als leraar hebt met de leerlingen als basis voor hun actieve inbreng in klasseninteractie
en oog voor de taalontwikkeling vanuit die eigen inbreng in klasseninteractie.

Studenten leren hiermee werken aan de hand van vele lesprotocollen.
De Bruijn laat zien hoe de Archimedeslerarenopleiding de kennis, verkregen uit het
lectoraat, direct inzet in het onderwijs aan aanstaande leraren. In het bijzonder belicht
ze de opzet en ervaringen met een integraal project ‘Taal in alle vakken’ dat studenten
van alle vakken in hun tweede jaar volgen, waarin de basis voor taalgericht vakonderwijs
wordt gelegd. De bandering wordt gerelateerd aan en gespecifi ceerd met
vakdidactische theorie van de betreffende discipline. Dat licht ze toe vanuit ervaringen
in het cluster exacte vakken.
De Haan leidt de discussie rond de vraag hoe we studenten in opleiding buiten de
reeds gebaande paden kunnen leren kijken en denken over onderwijs, in nauwe verbinding
met de praktijk in scholen.