Presentatie 64 - Kritisch leren kijken naar praktijk en theorie: een curriculum onderzoeksvaardigheden op Pabo Almere

Hoe maken we kennis?

VELON-congres 2008: Kennis-maken

Presentator

Annelies de Klerk

Presentatie 64 - Kritisch leren kijken naar praktijk en theorie: een curriculum onderzoeksvaardigheden op Pabo Almere

Annelies de Klerk, Wenckje Jongstra, Marjolein Rietveld

Parallelsessie 5 Dinsdag 1 april van 13.30 uur tot 14.30 uur, zaal 80.

In hun praktijk ervaren studenten van Pabo Almere veel situaties die vragen oproepen:
welke competenties heeft de leerkracht nodig bij de invoering van ‘passend onderwijs?
Zijn NT2 leerlingen wellicht populairder dan NT1 leerlingen? Hoe gaat mijn
stageschool om met verschillende culturen in de onderbouw? Deze in de praktijk geboren
vragen zijn, wat Pabo Almere betreft, belangrijke vragen. Wil je als leerkracht
verantwoordelijk kunnen zijn voor het onderwijs dat je geeft, dan moet je zelf – met
interesse én systematisch – op (onder)zoek kunnen gaan naar antwoorden op je vragen.
Onderzoek begint bij een kritische houding. Maar het vraagt meer vaardigheden
om op een verantwoorde manier antwoord op je vraag te vinden. Bovendien is het
van belang om de eigen bevindingen te kunnen expliciteren en anderen daar goed
over te kunnen informeren. Pabo Almere wil leerkrachten opleiden die de bereidheid
en de capaciteiten hebben hun eigen praktijk steeds opnieuw te onderzoeken.
In ons curriculum namen prestaties al een belangrijke plek in. Dit zijn open geformuleerde
opdrachten, waarmee studenten zelf in de praktijk aan de slag gaan. Vaak
ontwikkelen ze materiaal voor de praktijk. Naast prestaties die gepresenteerd worden
op de pabo, is een aparte lijn ontwikkeld voor schrijfprestaties. Deze worden in
de vorm van een schriftelijk verslag ingeleverd. We constateerden dat studenten in
de bestaande prestatielijn onvoldoende onderzoeksvaardigheden ontwikkelden. De
behoefte groeide om in onze opleiding meer aandacht te besteden aan het expliciet
trainen van deze vaardigheden. Als toevoeging op de bestaande lijn van prestaties en
schrijfprestaties is daarom de onderzoekslijn ontwikkeld.

In elke jaarlaag voeren studenten een onderzoeksopdracht uit op hun stageschool.
Daarbij krijgen ze een gevarieerd aanbod van ondersteunende colleges op Pabo Almere.
Zo maken de studenten ieder op hun eigen niveau kennis met een gefaseerde
aanpak in onderzoek en leren ze verschillende onderzoeksmethodieken hanteren.
Belangrijk is dat studenten de gehele onderzoekscyclus leren kennen en uitvoeren:
relevante vragen stellen over/vanuit de praktijk, gefaseerd en doordacht te werk gaan
bij het zoeken naar een antwoord op die vragen én de bevindingen in een rapportage
expliciteren waarbij studenten streven naar een uitvoerbaar plan of advies vóór
die praktijk. Deze onderzoekslijn is deels een aparte lijn, waarin het werken met een
onderzoekscyclus expliciet getraind wordt. De lijn sluit nauw aan bij de bestaande lijn
van prestaties en schrijfprestaties. We streven er bovendien naar dat studenten in de
loop van hun opleiding de ontwikkelde onderzoeksvaardigheden steeds meer zullen
toepassen in hun overige prestaties, en kritischer zullen staan ten opzichte van wat
ze lezen en horen. We zien inmiddels dat studenten onderzoeksvaardiger worden en
we zien dat werken binnen dit curriculum bij de studenten leidt tot meer inhoudelijke
diepgang ten aanzien van de kennis over het onderzoeksonderwerp.
In deze presentatie lichten we ons onderzoekscurriculum toe en doen we verslag
van onze eerste ervaringen. We gaan graag met de toehoorders in gesprek over de
mogelijkheden die ons curriculum biedt voor nu, en voor verdere uitwerking in de
toekomst.